search

Ambitie - Hoge dosis chemotherapie bij agressieve borstkanker

Nog
dagen,
uur,
minuten en
seconden
630511
Gedoneerd

•• Ambitie ••

Het geld dat de deelnemers aan Alpe d’HuZes inzamelen, besteden wij aan projecten die uiteindelijk de grootst mogelijke voordelen opleveren voor patiënten die kanker hebben, of het in de toekomst krijgen. Hier belichten we enkele van deze projecten, zoals het onderzoek van Sven Mieog naar de chirurgische behandeling van alvleesklierkanker.


Naam: prof. dr. S.C. (Sabine) Linn
Instituut: Antoni van Leeuwenhoek
Vakgebied: Medische Oncologie
Start onderzoek: 1 januari 2017
Looptijd onderzoek: 4 jaar
Financiering KWF: € 2.963.615,-

 

Hoge dosis chemotherapie bij agressieve borstkanker

Prof. Sabine Linn, medisch oncoloog bij het Antoni van Leeuwenhoek, doet onderzoek naar een omstreden behandeling voor vrouwen met borstkanker: hoge dosis chemotherapie in combinatie met beenmergtransplantatie. Ze gaat de uitdaging graag aan: “De behandeling is jaren geleden uit de gratie geraakt, maar ik ben er absoluut van overtuigd dat een bepaalde groep borstkankerpatiënten er baat bij heeft. Het bewijs ligt er.”

Bejubeld en verguisd

Het idee van deze intensieve behandeling ontstond in de jaren ‘80, toen de strijd tegen kanker enigszins vastliep en men de grenzen opzocht. Onder het motto ‘meer is beter’ werd chemotherapie gegeven in doseringen die voor onmogelijk werden gehouden vanwege het vernietigende effect op het beenmerg. Dat probleem werd ondervangen met een nieuwe techniek die eind jaren ‘70 beschikbaar was gekomen: de beenmergtransplantatie. Patiënten lieten vóór de chemokuur gezond beenmerg afnemen en na afloop weer terugplaatsen.

Het werd een enorme hit. Eerst in studieverband, maar onder druk van patiënten en ziekenhuizen al snel ook daarbuiten. Duizenden patiënten vestigden hun hoop op de beloftevolle behandeling en ondergingen de loodzware kuur. Achteraf bezien was het spelen met vuur, want de werkzaamheid moest nog worden aangetoond, aldus Linn: “Na vele jaren kwamen er gegevens vrij van studies die helemaal geen winst van de behandeling lieten zien. Toen is de hogedosisbehandeling een roemloze dood gestorven.”  

De ban doorbreken

Toch bleef één onderzoeker erin geloven: prof. Sjoerd Rodenhuis, niet toevallig een naaste collega van Linn. Zijn studie bracht evenmin verschillen in overleving aan het licht, maar alleen voor de groep als geheel, vertelt Linn: “Toen we op het idee kwamen om naar subgroepen te kijken, vonden we een enorm verschil in overleving voor het borstkankertype BRCA1-like*. Die patiënten hadden 7 keer minder kans om te overlijden na een hoge dosis chemotherapie dan na standaard chemotherapie. Dat was heel indrukwekkend, maar ja, de behandeling was in de ban gedaan. Als je dan zoiets vindt, moet je absoluut zeker van je zaak zijn, want anders gelooft niemand je. Gelukkig was een onderzoeker uit Heidelberg zo geïnteresseerd dat hij ons onderzoek wilde herhalen. Hij vond precies hetzelfde. Ook een derde studie bevestigde onze vermoedens.”

* BRCA1 is een gen dat bij beschadiging (mutatie) een verhoogde kans geeft om op jonge leeftijd borst- en/of eierstokkanker te krijgen. Deze mutatie is overerfelijk. Bij BRCA1-like borstkanker is het BRCA1-gen soms gemuteerd, maar vaker is alleen de karakteristieke DNA-schade van BRCA1-gemuteerde tumoren te zien. De ziektebeelden van BRCA1-gemuteerde borstkanker en BRCA1-like borstkanker vertonen dan ook veel overeenkomsten.

Jonge vrouwen

Gesteund door dit drievoudige bewijs durft Linn het aan om de behandeling nieuw leven in te blazen. Dit keer in een studie onder vrouwen met hoog risico BRCA1-like borstkanker, het agressieve subtype dat zo sterk naar voren kwam uit het vooronderzoek. Linn: “Het betreft vaak jonge vrouwen met kleine kinderen die nog een heel leven voor zich hebben. Met de standaardbehandeling overlijden ze vaak vroegtijdig aan de ziekte. Dat is afschuwelijk, dat moet veranderen. Daarom wil ik aantonen dat deze patiënten beter af zijn met een hoge dosis chemotherapie in combinatie met beenmergtransplantatie dan met standaard chemotherapie.” Haar motivatie stamt rechtstreeks uit de praktijk: “Ik heb wel eens gedacht: als ik deze patiënte toch eens zo’n hoge dosis zou kunnen geven, dan blijft ze waarschijnlijk leven. En als ik de standaardbehandeling geef, dan gaat ze waarschijnlijk dood. Ik zie nog wel eens patiënten die de behandeling destijds kregen. Die vroegen me:  ‘Zeg dokter, komt het door die hoge dosis dat ik nog steeds in leven ben? Volgens internet had ik allang dood moeten zijn!’ Dat weet je natuurlijk nooit, maar het zou me niet verbazen.”

SUBITO

In Linn’s onderzoek – de SUBITO-trial – worden de deelnemers in 2 groepen verdeeld. De ene groep krijgt de huidige standaardbehandeling: 4x een kuur met doxorubicine en cyclofosfamide, gevolgd door 12 kuren paclitaxel en carboplatine. Omdat de verwachting is dat olaparib op den duur ook tot de standaardbehandeling behoort, wordt dit veelbelovende middel alvast toegevoegd. De andere groep begint hetzelfde (4 kuren doxorubicine en cyclofosfamide), maar krijgt daarna 2x een hoge dosis cyclofosfamide, gecombineerd met thiotepa en carboplatine. Bij hen wordt tevens beenmerg afgenomen voor de beenmergtransplantatie na afloop.

Hoge dosis chemotherapie die je beenmerg wegvaagt, het klinkt weinig aantrekkelijk. Daar moet wat tegenover staan. Sabine Linn komt tegemoet aan die wens: “We willen deze behandeling alleen herintroduceren als de winst aanzienlijk is. We streven naar een stijging van de 10-jaarsoverlevings van 40% naar 75%. In onze ogen is de hoge belasting pas acceptabel als we van elke 2 of 3 patiënten er 1 kunnen redden. Uit onderzoek blijkt overigens dat vrouwen vooral in het eerste jaar een slechtere kwaliteit van leven hebben. Daarna is het vergelijkbaar met mensen die de standaardbehandeling hebben gehad.“

Slimme zoektocht naar deelnemers  

Hoog risico (stadium III) BRCA1-like borstkanker treft jaarlijks zo’n 120 vrouwen en is daarmee vrij zeldzaam. Daarom is een samenwerking aangegaan met een Duits en Frans onderzoeksinstituut. Om in eigen land aan voldoende deelnemers te komen, probeert het team van Linn iets nieuws: “We gaan als één van de eersten gebruik maken van PALGA, het landelijke registratiesysteem van pathologen. Zodra een uitslag binnenkomt die voldoet aan de deelnamecriteria benaderen wij het desbetreffende ziekenhuis om aan te geven dat ze een patiënt hebben die misschien aan onze studie mee kan doen. Op die manier hopen we iedereen tijdig te kunnen traceren.”

Voorwaardelijke toelating

KWF trekt voor het onderzoek van Linn bijna 3 miljoen euro uit. Dat is meer dan gemiddeld. Die kosten zitten in de behandeling, legt Linn uit: “Stamcellen oogsten is een redelijk ingewikkelde procedure. De patiënt krijgt een lieskatheter waarna zijn bloed 2 dagen lang door een machine wordt gespoeld om de stamcellen eruit te filteren. Dat kost een paar duizend euro. Samen met de chemokuren kost alles bij elkaar zo’n 45.000 euro per patiënt. Gelukkig heeft de minister van VWS de behandeling onlangs voorwaardelijk toegelaten tot het basispakket van de zorgverzekering. Dat houdt in dat de behandeling in Nederland voor de duur van de studie via een aparte regeling betaald wordt vanuit het verzekeringspakket. Naar verwachting kunnen we KWF dus een deel van hun investering weer terugbetalen. Daar kan dan weer ander onderzoek mee gedaan worden.”


Laatste nieuws

Nieuwe poster Alpe d'HuZes 2018 te downloaden

27-11-2017

Het nieuwe Alpe d'HuZes-jaar is na de Alpe d'HuZes-dag in Nieuwegein echt van start. Daar hoort ook een nieuwe poster bij.

Lees verder

Zondag 19 november: 1e Alpe d’HuZes-dag in Nieuwegein

09-11-2017

Wil je meer weten over Alpe d’HuZes 2018? Kom dan naar de eerste Alpe d’HuZes dag in Nieuwegein. Meld je aan voor een van de workshops, laat je verrassen op de informatiemarkt en inspireren tijdens de plenaire bijeenkomst.

Lees verder

Win kaarten voor A State Of Trance met Alpe d'HuZes

02-11-2017

Als je je vóór 1 december inschrijft voor Alpe d’HuZes 2018, maak je kans op twee toegangskaarten voor A State of Trance, het wereldwijde elektronische muziekfestival. Dit vindt plaats op zaterdag 17 februari van 22.00 tot 6.00 uur in de Jaarbeurs Utrecht, met onder andere Armin van Buuren.

Lees verder

Onze sponsors