search

Hermannetje – Blijven werken na kanker: wat werkt en wat niet?

Nog
dagen,
uur,
minuten en
seconden
10021548
Gedoneerd

Naam: prof. dr. U. (Ute) Bültmann en H.F. (Heleen) Dorland, MSc
Instituut: UMC Groningen
Vakgebied: Arbeid & Gezondheid
Start onderzoek: 1 april 2012
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 439.100,-

•• Hermannetje ••
 

 Er is al veel onderzoek gedaan naar wat mensen bij wie kanker is ontdekt helpt of juist belemmert weer aan het werk te gaan. Hoe het ze vervolgens op hun werk vergaat is echter nauwelijks bekend. Ute Bültmann, hoogleraar Arbeid en Gezondheid aan het UMCG in Groningen, en haar promovenda Heleen Dorland willen daar verandering in brengen. Hun onderzoek, onderdeel van het '(Samen)Leven met Kanker' programma van het Alpe d'HuZes/KWF Fonds, brengt in kaart wat kanker-overlevers helpt of juist belemmert om aan het werk te blijven. "Meer aandacht voor dit onderwerp vermindert het taboe dat erop rust en draagt bij aan het besef dat werk ook goed is voor mensen en hun herstel."

Heleen en ute

Wat is het belang van dit onderzoek?

Ute Bültmann: "We zijn geïnteresseerd in de vraag hoe mensen met een chronische aandoening functioneren in hun werk. Vooral voor mensen bij wie kanker is ontdekt is daar nog weinig over bekend. De laatste jaren overleven steeds meer mensen kanker, en we weten dat deze mensen in het algemeen graag willen blijven werken.  In Nederland is de insteek ook dat goed werk gezond is, en het overheidsbeleid is gericht op een terugkeer naar de arbeidsmarkt. Zowel voor individuele patiënten als vanuit maatschappelijk oogpunt is het dus heel belangrijk dat we beter gaan begrijpen hoe kanker-overlevers goed kunnen blijven functioneren op hun werk."

Waarom speciaal de aandacht op werk en kanker en niet andere ziektes?

Ute Bültmann: "Uit eerder onderzoek bleek dat kanker-overlevers relatief vaak hun baan verliezen. Dat zet natuurlijk aan het denken: waarom is dat zo? Daarnaast werken we op onze afdeling Sociale Geneeskunde veel samen met bijvoorbeeld bedrijfsartsen die in de praktijk ook merken dat kanker-overlevers meer problemen hebben om aan het werk te blijven. Bij kanker spelen over het algemeen meer factoren een rol dan bij andere aandoeningen."

Heleen Dorland: "Bij kankerpatiënten gaat het vaak gaat om mensen die midden in het leven staan en dan plotseling te horen krijgen dat ze een levensbedreigende ziekte hebben. Vervolgens moeten zij om zien te gaan met alle veranderingen die dat met zich meebrengt. Bij andere aandoeningen ontwikkelen de problemen zich vaak geleidelijker en hebben mensen meer gelegenheid zich daarop aan te passen."

Hoe is het onderzoek opgezet?

Ute Bültmann: "In ons onderzoek volgen we bijna 400 mensen die na de diagnose kanker weer voor minimaal 12 uur aan het werk zijn gegaan. We hebben  straks de mogelijkheid om de invloed van veel factoren te bekijken: persoonlijke eigenschappen, het soort werk, het type kanker, etc. We vragen de deelnemers om in een periode van anderhalf jaar zeven keer een vragenlijst in te vullen waarin ze zelf aan kunnen geven hoe ze functioneren op hun werk. Onderzoek waarin mensen zo lang gevolg worden op hun werk is nog niet eerder uitgevoerd."

Heleen Dorland: "Om te bepalen waar we in ons onderzoek op moeten letten zijn we begonnen met een zogenaamde focusgroepstudie. Daarbij hebben we drie groepen van 6 tot 8 patiënten en een groep met zorgprofessionals gevraagd naar hun ervaringen met dit onderwerp. Voor mij persoonlijk waren die gesprekken een eyeopener; door mensen te horen vertellen wat ze in de praktijk ervaren, wordt het onderwerp veel tastbaarder dan wanneer je alleen de literatuur erover bestudeert." 

Wat is er uit die focusgroepstudie gekomen?

Heleen Dorland: "Die bevestigt in ieder geval dat heel veel factoren een rol spelen. Op het moment dat mensen weer aan het werk gaan hebben ze nog allerlei lichamelijke en psychische restklachten. Vermoeidheid, depressieve klachten en concentratieproblemen worden vaak genoemd als factoren die het werk bemoeilijken. Mensen geven aan dat het lastig is om te bepalen hoeveel werk ze alweer aankunnen, dat geldt ook voor collega's en leidinggevenden voor wie beperkingen niet altijd zichtbaar zijn. Ook flexplekken werden genoemd als belemmerende factor, omdat zij minder privacy bieden en omdat mensen daardoor naast wisselende collega's zitten aan wie ze telkens weer hun verhaal moeten doen in plaats van en vast collega die precies weet wat er speelt. Ten slotte bleek een goede en open communicatie met leidinggevenden en collega's van groot belang. Dat klinkt misschien logisch, maar in de praktijk is dat best lastig en rust er nog vaak een taboe op het onderwerp."

En uit de groep met de zorgprofessionals?

Heleen Dorland: "Daarin werd heel duidelijk genoemd dat de relatie met de werkgever zoals die was voor de diagnose kanker sterk bepalend is voor het functioneren na terugkeer; de credits die iemand heeft opgebouwd bepalen hoe ver een werkgever wil gaan met werkaanpassingen. Communicatie werd ook daar weer genoemd als belangrijk maar lastig onderwerp. Bedrijfsartsen vinden het bijvoorbeeld moeilijk om een balans te vinden tussen het stimuleren en beschermen van patiënten. Het blijkt ook dat bedrijfsartsen daar heel verschillend mee omgaan."

Hoe ver is het onderzoek nu?

Heleen Dorland: "Vanaf februari 2013 zijn we de eerste mensen gaan volgen, en inmiddels hebben alle deelnemers hun eerste vragenlijst ingevuld. We kennen dus nu hun ervaringen direct na het hervatten van hun werk, en zijn erg benieuwd naar hun functioneren op de lange termijn. We willen straks analyseren of er groepen zijn die heel goed (blijven) functioneren of die juist terugvallen. Wat zijn de karakteristieken van die groepen? Zijn het bijvoorbeeld jongere werkenden of mensen met aangepast werk die het goed doen? Of zijn er bepaalde soorten kanker of therapieën aan te wijzen die vaker tot minder functioneren leiden? Dit soort analyses moeten we nog doen, daar hebben we nog niet over gepubliceerd."

Wat hopen jullie met dit onderzoek te bereiken?

Ute Bültmann: "Als we straks weten welke factoren het werkfunctioneren op langere termijn beïnvloeden, kunnen we op basis daarvan ook interventies ontwikkelen. Het liefst willen we in een vervolgonderzoek heel concrete handvaten voor bedrijfsartsen, werkgevers en natuurlijk ook patiënten zelf ontwikkelen. Als communicatie heel belangrijk is en veel mensen dat lastig vinden, dan kun je bijvoorbeeld gestructureerde gesprekken opzetten met leidinggevende, bedrijfsarts, specialist en andere betrokkenen: wanneer bespreek je wat en met wie kun je dat het best doen? Ondertussen hebben we ook al veel contact met zorgverleners. We praten met oncologen hier in het UMCG over de mogelijkheid om voor patiënten (die dat kunnen en willen) al aan het begin van de behandeling het onderwerp werk aan te snijden. Meer aandacht voor dit onderwerp vermindert het taboe dat erop rust en draagt bij aan het besef dat goed werk goed is voor mensen en voor hun herstel. De werkvloer is voor veel mensen een belangrijk deel van hun sociale netwerk waaraan ze steun ontlenen."

Laatste nieuws

Deelnemers gaven Alpe d’HuZes 2017 rapportcijfer 8,8

22-06-2017

Meer dan 50 procent van de deelnemers heeft de Alpe d’HuZes-enquête ingevuld: een enorm aantal van meer dan 2.200 mensen. Daar zijn we als Alpe d’HuZes-organisatie natuurlijk heel blij mee. Trots zijn we op het cijfer dat we voor het evenement kregen: een 8,8 op de schaal van 10. We zijn er stil van. Zo’n hoog cijfers kregen we nooit eerder!

Lees verder

Save the date: 1 oktober chequeoverhandiging

22-06-2017

Op zondag 1 oktober wordt het eindbedrag Alpe d'HuZes 2017 bekendgemaakt en overhandigd aan KWF Kankerbestrijding.

Lees verder

Column Maarten Vaessen

14-06-2017

Kanjers! Dat zijn jullie allemaal. Wat een week hebben we op onze berg gehad! Iedereen kreeg de kans te verwerken, te herdenken en te genieten. En alsof ons evenement al niet genoeg doet met onze emoties, werd daar nog een schep in overtreffende trap bovenop gedaan. Maar Alpe d'HuZes is Alpe d'HuZes, en dus hebben wij deze achtbaan aan emoties sámen verwerkt en opgepakt. (Het nummer Rollercoaster dat Armada Music speciaal voor ons heeft uitgebracht, is dan ook wel erg van toepassing …)

Lees verder

Onze sponsors