search

Nieuwe ontwikkeling - Okselklierbesparende borstkankeroperatie

Nog
dagen,
uur,
minuten en
seconden
11230804
Gedoneerd

•• Nieuwe ontwikkeling ••

Okselkliersparende borstkankeroperatie: minder behandelen met meer resultaat


Naam: dr. E.J.T. (Ernest) Luiten 
Instituut: Amphia Ziekenhuis
Vakgebied: Chirurgie
Start onderzoek: 1 mei 2016
Looptijd: 2 jaar
Financiering KWF/Ad6: € 378.243,-


Dr. Ernest Luiten, chirurg-oncoloog in het Amphia Ziekenhuis in Breda, is gespecialiseerd in operaties bij borstkanker. "Wat mij na aan het hart ligt is hoe ik met minder behandelen meer resultaat kan bereiken. En met meer resultaat bedoel ik niet een alleen een betere overleving, maar ook een betere kwaliteit van leven." Om dat te bereiken ontwikkelde Luiten, dankzij een financiering van ruim drieënhalve ton uit het Alpe d’HuZes/KWF-fonds, samen met een aantal collega's uit Nederlandse ziekenhuizen een methode om te voorspellen welke vrouwen voor een okselsparende operatie in aanmerking komen.

Jaarlijks wordt bij bijna 15.000 vrouwen in Nederland borstkanker geconstateerd, bij bijna 3.000 van hen worden daarbij ook direct uitzaaiingen in de oksel gevonden. De  behandeling bestaat voor veel van deze vrouwen uit een chemotherapie gevolgd door een operatie. De vraag is wat de chirurg bij die operatie met de okselklieren - waarin immers al uitzaaiingen waren gevonden - moet doen. De standaardbehandeling is nu dat de okselklier in zijn geheel wordt verwijderd. Maar bij ruim 40 procent van de vrouwen zijn de klieren na de chemokuren tumorvrij geworden, en zouden ze dus kunnen blijven zitten. Dat zou veel van de klachten die verwijdering geeft - van lymfoedeem tot pijnklachten en functieverlies in de schouder - kunnen voorkomen.

Verschillende methodes

De vraag is alleen hoe je kunt bepalen bij welke vrouwen de okselklieren wel of niet gespaard kunnen worden. In de Nederlandse ziekenhuizen worden daarvoor nu verschillende methodes gebruikt. Eén manier is om te kijken in de zogeheten schildwachtklier, de eerste klier waar het lymfevocht dat uit de borst wordt afgevoerd doorheen gaat. Als die klier schoon is, is de kans groot dat de achterliggende klieren in de oksel ook schoon zijn. De andere manier is de MARI-procedure, ontwikkeld in het Antoni van Leeuwenhoek (AVL) in Amsterdam. Daarbij wordt een okselklier, waarin eerder (via een punctie) uitzaaiingen zijn gevonden, gemarkeerd met een licht-radioactief jodiumzaadje voordat de chemokuur start. Dankzij die markering kan diezelfde klier na de chemo worden opgespoord en gecontroleerd op uitzaaiingen. Opnieuw geldt dat wanneer deze klier schoon is, de kans groot is dat andere klieren ook schoon zijn. Het AVL voert met de MARI-procedure al een flink aantal okselklier-sparende operaties uit.

Niet waterdicht

Beide methodes worden in Nederlandse ziekenhuizen op uiteenlopende wijze toegepast. Geen van beide methodes is echter ideaal: ze voorspellen niet met 100% betrouwbaarheid. Dat betekent dat ook als de schildwachtklier of MARI-okselklier schoon zijn, er toch nog een behoorlijke kans bestaat dat er uitzaaiingen achterblijven. Volgens Luiten voorspelt de MARI-procedure beter dan de schildwachtklier-procedure alleen, maar is er nog steeds een foutkans van ongeveer één op zes. (Dat betekent overigens niet dat na een okselsparende operatie bij één op de zes vrouwen later alsnog uitzaaiingen ergens anders in het lichaam ontstaan.)


Betere voorspellingen

Wat nu als we beide methodes combineren? Met de extra informatie die dat oplevert moeten in principe betere voorspellingen te maken zijn. Dat idee zijn Ernest Luiten en collega’s Carmen van der Pol uit Utrecht, Marjolein Smidt uit Maastricht en Linetta Koppert uit Rotterdam sinds eind 2014 aan het uitwerken. Inmiddels is er, dankzij een financiering van ruim drieënhalve ton uit het Alpe d'HuZes/KWF Fonds, een studie gestart waaraan 225 vrouwen deel moeten gaan nemen. In zes en later mogelijk meer ziekenhuizen wordt de door de onderzoekers ontwikkelde RISAS-procedure uitgevoerd. Bij de deelnemende vrouwen worden (volgens de richtlijn) alle okselklieren na de chemotherapie uitgenomen, inclusief de schildwachtklier en een met een jodiumzaadje gemarkeerde klier, en wordt geanalyseerd of en waar precies er nog uitzaaiingen zitten.

Voor hun dochters en kleindochters

Door die informatie naast elkaar te leggen valt snel te zeggen welke procedure het nauwkeurigst voorspelt, het ziekteverloop van de deelnemende patiënten hoeft namelijk niet jarenlang gevolgd te worden. Inmiddels zijn de eerste vrouwen behandeld volgens de nieuwe methode - "Ze werken niet mee voor zichzelf maar voor hun dochters en kleindochters" - en Luiten hoopt dat het onderzoek medio 2019 is afgerond. "We willen dan voor eens en voor altijd, en met het hoogste niveau van bewijs dat je in dit werk kunt bereiken, hebben aangetoond of de RISAS-methode nauwkeuriger voorspelt, en onder welke voorwaarden we die kunnen gebruiken", stelt Luiten. Als het onderzoek de verwachte resultaten oplevert, denkt hij dat de nieuwe RISAS-methode snel in de Nederlandse richtlijn kan worden opgenomen. Dan zou de 1.000 tot 1.500 vrouwen per jaar bij wie de okselklieren nu onnodig worden verwijderd, een okselkliersparende operatie kunnen worden aangeboden. Dat is wat je noemt meer resultaat met minder behandelen!

Laatste nieuws

Spannend! Wat wordt het eindbedrag?

11-08-2018

Op 7 juni onthulden we een geweldig tussentijds bedrag van 11,2 miljoen euro. Zondag 30 september wordt de definitieve opbrengst van Alpe d’HuZes 2018 bekend gemaakt.

Lees verder

Doorkomsttijden opnieuw opgebouwd

20-06-2018

De tijden zijn opnieuw opgebouwd met de ruwe data en verwerkt de livetijden van deelnemers in de app en op de website. De live-tijden blijven tot april 2019 online beschikbaar.

Lees verder

13 onderzoekers aan de slag met geld van Alpe d’HuZes

15-06-2018

Vorige week vond de dertiende editie van Alpe d’HuZes plaats, waarbij deelnemers 1 tot 6 keer de legendarische Alpe d’Huez op lopen of fietsen. In 2018 heeft het evenement een miljoen euro meer opgehaald dan het jaar ervoor: 11 miljoen euro. Ook dat geld zal de komende tijd worden toegekend aan nieuwe onderzoeken om te zorgen dat kanker niet langer een dodelijke ziekte is.

Lees verder

Onze sponsors