search

Onderzoeker van de week - Jarno Drost

Nog
dagen,
uur,
minuten en
seconden
1919953
Gedoneerd

Niertumoren onderzoeken met organoïden

Nog niet eens zo lang geleden stelde KWF miljoenen euro’s financiering beschikbaar voor twee grote onderzoeken van professor Hans Clevers naar organoïden: hij ontwikkelde een techniek om kleine stukjes tumor op te kweken tot 3D-miniorgaantjes. Deze kweektechniek is in korte tijd zo’n succes gebleken dat steeds meer onderzoekers baanbrekend kankeronderzoek verrichten met de organoïden.

Onder hen is dr. Jarno Drost. Deze jonge onderzoeker werkte in het verleden bij professor Clevers en heeft nu zijn eigen onderzoeksgroep in het Prinses Máxima Centrum: een nieuw instituut waarin het beste onderzoek en de beste zorg voor kinderen met kanker samenkomen.

Oorzaak en behandeling van zeldzame niertumoren
Met financiering uit het Alpe d’HuZes/KWF-fonds onderzoekt hij niertumoren bij kinderen: “Het is een relatief zeldzame tumorvorm, met zo’n 40 nieuwe patiënten per jaar. Dat maakte het moeilijk om genoeg materiaal te verkrijgen om goed onderzoek te kunnen doen. Met het Prinses Máxima Centrum staat er nu een centraal instituut waar de patiënten allemaal worden behandeld. Op die manier heb je al snel genoeg materiaal om een biobank met organoïden op te zetten.”

Op die gekweekte mini-tumoren kan Drost vervolgens twee zaken heel goed testen: “Allereerst hoop ik in organoïden te kunnen achterhalen welke genetische veranderingen er nou verantwoordelijk zijn voor de transformatie tot kankercel. Er zijn een aantal genen bekend, maar ik verwacht ook nieuwe genen te vinden. Als we weten welke veranderingen er optreden, kunnen we vervolgens op de organoïden onderzoeken of er manieren zijn waarmee we die kunnen behandelen.”

En juist daar komt een mooie eigenschap van de organoïden om de hoek kijken: omdat ze zijn gegroeid uit tumorcellen van de patiënt zelf, staat het onderzoek ook heel dicht bij de patiënt. “Vooralsnog deden we onze onderzoeken naar kanker met kankercellijnen. Dat zijn relatief makkelijke cellen om mee te werken, maar het is moeilijk om nieuwe cellijnnen te maken en uiteindelijk lijken ze niet meer op het originele tumormateriaal. We verwachten dat dat met organoïden anders is. Daarom checken we in dit project ook of de gekweekte organoïden nog goed lijken op de tumor van de patiënten. Als dat het geval is, kunnen de organoïden wellicht voorspellen of die specifieke patiënt goed reageert op de behandelingen die wij ontwikkelen. Personalized medicine dus, in plaats van hoe het nu gaat: standaard chemotherapie voor de hele groep, terwijl die niet per se goed aanslaat bij elke patiënt.”

Kader: Organoids
De term organoïden is al een aantal keer gevallen, maar hoe zien ze er eigenlijk uit? Zijn het een soort pingpongballen? “Het ligt er een beetje aan vanuit welk orgaan je de organoïden kweekt”, weet Drost. “In mijn geval gaat het om nieren. Wat je ziet zijn driedimensionale bollen waaruit buisachtige structuren ontstaan die lijken op de verzamelbuisjes in je nieren. Tumororganoïden behouden in veel gevallen ook belangrijke karakteristieken van het tumorweefsel waaruit we ze gegroeid hebben.”

- afbeelding -
C:\Users\abrandenburg\AppData\Local\Microsoft\Windows\INetCache\Content.Word\UK 418 P1 5X.JPG

Dat er met organoïden een stukje van de patiënt doorgroeit in het laboratorium zorgt ook voor ethische kwesties. “We vragen natuurlijk altijd om toestemming. We hebben vooralsnog nooit te horen gekregen dat mensen bang werden van het idee dat zo’n stukje weefsel doorgroeit in een kweekschaaltje. Mochten ouders achteraf toch denken ‘dit willen we niet’, dan is er altijd de mogelijkheid om het weefsel te vernietigen. Maar je ziet eigenlijk juist vaak dat ouders heel graag willen dat het leed van hun kindje uiteindelijk bijdraagt aan de ontwikkeling van behandelstrategieën, zodat andere kinderen en ouders het niet hoeven mee te maken.

Nieuwe technologie, nieuwe vragen
Dat Drost het kankeronderzoek in zou gaan stond al vroeg vast: “Ik was altijd al wel geïntrigeerd door scheikunde en biologie, dat vond ik hartstikke mooie vakken: experimenteren, kijken wat er gebeurt als je verschillende stofjes bij elkaar doet, en interesse in de biologie achter het ontstaan van ziektes. Dat ik het laboratorium in wilde om kankeronderzoek te doen was me vanaf moment één dan ook wel duidelijk. Je hebt natuurlijk ook allemaal wel een bekende die de ziekte krijgt.”

De huidige stand der techniek maakt het bovendien een interessante tijd voor onderzoekers. Van veel van de technieken anno nu kon 30 jaar geleden alleen maar gedroomd worden. Drost: “De kennis van nu stelt me in staat om dit onderzoek te doen, maar dat maakt het niet per se makkelijker. Er komen steeds nieuwe vragen bij, juist ook dankzij die nieuwe technologie.”

Naam: dr. J. (Jarno) DrostInstituut: Prinses Maxima Centrum voor kinderoncologie
Vakgebied: moleculaire biologie / organoid-technologie
Start onderzoek: 1 maart 2017
Looptijd: 4 jaar
Financiering Alpe d’HuZes/KWF: € 517.654,20


Laatste nieuws

Posters Alpe d'HuZes verkrijgbaar bij 32 Bike Totaal-winkels

05-01-2018

Heb jij de Alpe d’HuZes-poster al achter het raam hangen of op het prikbord op het werk? Nog niet? Kom de poster dan halen bij Bike Totaal. Deelnemers kunnen bij 32 Bike Totaal-fietsenwinkels terecht.

Lees verder

Start nieuwe kankeronderzoeken dankzij Alpe d’HuZes

03-01-2018

Start nieuwe kankeronderzoeken dankzij Alpe d’HuZes 3 januari 2018 Twee onderzoekers gaan nieuw baanbrekend onderzoek doen naar de behandeling van kanker, dankzij Alpe d’HuZes. Dr. Victor Peperzak en dr. Renske Steenbergen krijgen samen ruim 700.000 euro uit het Alpe d’HuZes/KWF fonds voor hun onderzoeken.

Lees verder

Vroege Vogels-actie sponsorlogo’s

14-12-2017

Heb jij al je sponsoren voor je koersshirt al binnen? Dan kun je meedoen met de Vroeg Vogel-actie sponsorlogo’s. Deelnemers die uiterlijk zondag 28 januari 2018 (24.00 uur) alle sponsorlogo’s die ze hebben verzameld correct hebben aangeleverd, kunnen meedoen met deze Vroege Vogel-actie.

Lees verder

Onze sponsors