search

Hermannetje – De TES-aanpak: betere signalering en behandeling van psychologische klachten bij kankerpatiënten

Nog
dagen,
uur,
minuten en
seconden
165919
Gedoneerd

•• Hermannetje ••

De vakterm is 'psychologische distress', en de definitie ervan beslaat een aantal regels. Joost Dekker, psycholoog en hoogleraar paramedische zorg aan het VUmc in Amsterdam, beschrijft het liever als gevoelens van angst en depressie. Samen met promovenda Claudia Schuurhuizen onderzoekt Dekker een methode om ernstige vormen van distress bij volwassenen met kanker beter te signaleren en zo efficiënt mogelijk te behandelen.

"Als we deze mensen eerder ontdekken kunnen we ze echt een passende behandeling bieden."



Naam: prof. dr. J. (Joost) Dekker
Instituut: VUmc
Vakgebied: Paramedische zorg
Start onderzoek: 1 augustus 2012
Looptijd: 4 jaar
Financiering KWF: € 521.600,- 

 

Wat is de aanleiding geweest voor dit onderzoek?

Joost Dekker: "Gevoelens van somberheid, bezorgdheid en angst komen veel voor bij mensen met kanker, wat natuurlijk heel begrijpelijk is. Alleen daarom is het al van belang om er grip op te krijgen: het gaat om hoe mensen zich voelen. Daar komt bij dat deze emoties de behandeling verstoren: gesprekken tussen patiënt en arts of verpleegkundige verlopen moeizamer, besluitvorming over behandeling wordt bemoeilijkt, motivatie om behandelingen te volgen neemt af, en angst maakt dat patiënten onnodig vaak om hulp vragen of het ziekenhuis bezoeken. Veel landen, inclusief Nederland, hanteren daarom richtlijnen die voorschrijven om iedere volwassene met kanker regelmatig te screenen op psychologische distress en zonodig psychologische ondersteuning en behandeling aan te bieden. Er is alleen onvoldoende onderzoek gedaan om hard te kunnen maken dat deze aanpak ook echt resultaat oplevert."

Claudia Schuurhuizen: "In de praktijk wordt deze richtlijn echter niet altijd nageleefd. Die is vaag en biedt veel ruimte voor eigen interpretatie. Je ziet daarom veel verschillen in de manier waarop ziekenhuizen er invulling aan geven. Dat is ook een reden om dit onderzoek te doen: als we aan kunnen tonen dat onze manier van screening werkt dan kunnen we sterker aandringen op naleving van de richtlijn. En als blijkt dat het niet werkt kunnen we hem misschien aanpassen."

Waar houden 'normale' gevoelens van angst en depressie op en wanneer worden deze problematisch?

Joost Dekker: "Dat is een heel belangrijk punt, maar dat weten we nog onvoldoende nauwkeurig. Het heeft met de intensiteit van de klachten te maken en met de draagkracht van de patiënt. De ziekte en de zware behandelingen vormen voor bijna iedereen een belasting, alleen dragen sommige mensen het zonder al te veel emotie, terwijl anderen erin vastlopen en helemaal in beslag worden genomen door negatieve emoties."

Claudia Schuurhuizen: "De grens in inderdaad moeilijk te trekken. Dat draagt ertoe bij dat in de drukte van de zorg ernstige klachten niet altijd op tijd worden gesignaleerd. Met een betere screening hopen we patiënten die echt beperkt worden in hun functioneren eerder te vangen. Het zou heel fijn zijn als dat lukt want er zijn passende behandelingen te bieden waarmee deze mensen echt geholpen kunnen worden."

In het onderzoek werken jullie volgens het zogenaamde TES-protocol dat staat voor Targeted-Enhanced-Stepped, ofwel gericht, aanvullend en stapsgewijs. Wat houdt die benadering in?

Claudia Schuurhuizen: "Het TES-protocol is onze concrete uitwerking van hoe de richtlijn zou kunnen werken in de praktijk. Het vernieuwende ervan zit hem in de manier waarop we bestaande procedures voor screening en behandeling hebben gecombineerd. Gericht screenen houdt in dat we op meerdere momenten aan de hand van vragenlijsten nagaan of er sprake is van angst en depressieve gevoelens. Dat doen we op momenten waarop je kunt verwachten dat er sprake is van een verandering in de emotionele toestand van een patiënt: aan het begin van een kuur, als duidelijk wordt of de kuur aanslaat of niet en na afloop van een kuur. Na het invullen van de vragenlijsten volgt een aanvullend gesprek met een vaste, gespecialiseerde verpleegkundige die doorvraagt op wat de patiënt aangeeft. Zo'n gesprek kan, zeker bij oudere patiënten, extra inzicht geven in hoe het echt gaat en of psychologische ondersteuning nodig is."

Joost Dekker: "Het stapsgewijze heeft betrekking op de behandeling. Die begint met 'watchful waiting', eerst maar eens een paar weken aankijken en zien of het vanzelf beter gaat. Daarna wordt zelfzorg-interventie aangeboden, via een boekje of een online tool. Als laatste stap kan een aantal gesprekken volgen met een verpleegkundige, of een doorverwijzing naar een psycholoog of psychiater. Het is zo opgezet om niet meteen met het zwaarste geschut te beginnen. Als dat nodig is dan kan dat uiteraard, maar dat is lang niet altijd het geval. Patiënten willen dat vaak ook niet; een vaste verpleegkundige is voor hen bijvoorbeeld vertrouwder dan 'nog weer een hulpverlener erbij'."

Hoe ver zijn jullie met het onderzoek?

Claudia Schuurhuizen: "Het loopt nu ruim twee jaar. In die tijd hebben we verpleegkundigen, artsen en oncologen in 16 ziekenhuizen getraind. Op dit moment doen er meer dan 300 patiënten mee. Of onze aanpak echt leidt tot vermindering van distress, en hoe patiënten de aanpak waarderen, daarover kunnen we nu helaas nog niets zeggen. Wat we al wel merken is dat de intensieve samenwerking tussen psychologen en oncologen die in onze aanpak nodig is wordt gewaardeerd; ziekenhuizen waar die samenwerking nog niet bestond geven aan dat ze die in ieder geval in stand willen houden."

Stel dat de TES-aanpak inderdaad zo goed werkt als je verwacht, wat is dan de volgende stap?

Joost Dekker: "Dan zou deze uitwerking van de richtlijn ook echt geïmplementeerd moeten worden. Om die reden onderzoeken we ook of de gezondheidswinst en efficiencyvoordelen van deze aanpak opwegen tegen de extra kosten, dat is echt een voorwaarde voor implementatie. Wat daarbij ook een grote rol speelt is hoe sterk ziekenhuizen gewend zijn om volgens protocollen te werken die heel precies beschrijven wie wat op welk moment moet doen. Psychologen onderschatten dat vaak, voor mij was dat in ieder geval een eyeopener. Het is te druk en het past niet in de dagelijkse routine om het aan het mensen in het behandelteam zelf over te laten, dan gebeurt het niet. Maar voordat we echt over implementatie gaan nadenken moeten we de resultaten afwachten: werkt de TES-aanpak echt ?"

Claudia Schuurhuizen: "De TES-aanpak is heel concreet en we denken dat dat voor behandelteams prettig is om mee te werken. We verwachten dat dat bijdraagt aan draagvlak voor de invoering ervan."

 

 

 

 



Promovenda Claudia Schuurhuizen

Laatste nieuws

Definitieve opbrengst Alpe d’HuZes 2017 10,4 miljoen euro

01-10-2017

De definitieve opbrengst van Alpe d’HuZes 2017 is 10.381.912,47 euro. Dit werd bekend gemaakt tijdens de feestelijke cheque-overhandiging van Alpe d’HuZes aan KWF-directeur Michel Rudolphie. Het evenement, waarbij deelnemers 1 tot 6 keer de legendarische Alpe d’Huez op lopen of fietsen om geld in te zamelen voor onderzoek naar kanker, vond dit jaar plaats op 1 juni.

Lees verder

In memoriam: Tom van Thiel

28-09-2017

Tot ons groot verdriet is dinsdag 26 september Tom van Thiel, onze coördinator van het Medisch Team Alpe d'HuZes, plotseling overleden.

Lees verder

9 miljoen euro van Alpe d’HuZes naar nieuw kankeronderzoek

20-08-2017

Een grote groep onderzoekers kan van start met baanbrekend onderzoek naar de behandeling en bestrijding van kanker dankzij Alpe d’HuZes. KWF Kankerbestrijding heeft 22 projecten geselecteerd waar in totaal 9 miljoen euro naartoe gaat uit het Alpe d’HuZes/KWF Fonds. Het geld uit dit fonds is opgehaald door deelnemers aan het jaarlijkse fiets- en loopevenement in Frankrijk.

Lees verder

Onze sponsors